হৰমুজ প্ৰণালী নিজৰ বুলি দাবী ট্ৰাম্পৰ! ইৰানক লৈ আমেৰিকাৰ নতুন হুংকাৰ
আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ডোনাল্ড ট্ৰাম্পে ইৰানৰ হৰমুজ প্ৰণালী নিজৰ বুলি দাবি কৰিছে । ডোনাল্ড ট্ৰাম্পে হৰমুজ প্ৰণালীক “আমেৰিকাৰ নতুন ভূখণ্ড” (new U.S. territory) হিচাপে ঘোষণা কৰাৰ কথা কৈছে। ১৪ আগষ্টত তেওঁ কৈছিল যে ইৰানক পৰাস্ত কৰাৰ পিছত হৰমুজক আমেৰিকাৰ ভূখণ্ড হিচাপে ঘোষণা কৰিব।কিন্তু ২২ তাৰিখে আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ডোনাল্ড ট্ৰাম্পে ঘোষণা কৰিলে ইৰানৰ হৰমুজ প্ৰণালী নিজৰ দখলত আছে বুলি ।
আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ট্ৰাম্পে হৰমুজ প্ৰণালী নিজৰ বুলি দাবী কৰিলেই নিজৰ হৈ নাযাব :-
কেৱল আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে দাবী বা ঘোষণা কৰিলেই হৰমুজ প্ৰণালী আমেৰিকাৰ ভূখণ্ড হৈ নাযায়। ২০২৬ চনৰ ১৮ আগষ্টত ট্ৰাম্পে হৰমুজক “NEW US Territory” বুলি চিহ্নিত কৰা মানচিত্ৰ প্ৰকাশ কৰিছিল, কিন্তু ইয়াৰ ফলত নিজে নিজে কোনো ভূখণ্ডৰ আইনী মালিকানা সলনি নহয়।
১) এজন ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ঘোষণা আইন নহয় — ট্ৰাম্পে কোৱা কথাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সীমা সলনি কৰিব নোৱাৰে।
২) ভূখণ্ডৰ মালিকানা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইনে নিৰ্ধাৰণ কৰে — কেৱল কোনো দেশৰ নেতা এজনে দাবী কৰিলেই আন দেশৰ জলভাগ নিজৰ হৈ নাযায়।
৩) হৰমুজ প্ৰণালী ইৰান আৰু ওমানৰ মাজত অৱস্থিত — ইয়াৰ জলভাগ দুয়োখন দেশৰ territorial waters-ৰ সৈতে জড়িত।
৪) আমেৰিকা হৰমুজৰ উপকূলীয় দেশ নহয় — সেয়েহে আমেৰিকাই নিজৰ ভূখণ্ড বুলি দাবী কৰিবলৈ বিশেষ আইনী ভিত্তি দেখুৱাব লাগিব।
৫) সামৰিক নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ভূখণ্ডৰ মালিকানা একে কথা নহয় — কোনো দেশৰ নৌসেনাই কোনো অঞ্চলত নিয়ন্ত্ৰণ ৰাখিলেও সেই অঞ্চল আইনগতভাৱে সেই দেশৰ হৈ নাযায়।
৬)জাহাজ চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰাটো মালিকানা নহয় — আমেৰিকাই জাহাজৰ চলাচলত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰিলেও তাৰ অৰ্থ হৰমুজ আমেৰিকাৰ ভূখণ্ড নহয়।
৭) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নৌ-আইনৰ বিশেষ নিয়ম আছে — আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নৌ-যাতায়াতৰ বাবে ব্যৱহৃত প্ৰণালীত “transit passage”-ৰ বিশেষ ব্যৱস্থা আছে।
৮) হৰমুজ কোনো সাধাৰণ নদী বা হ্ৰদ নহয় — ই বিশ্বৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সামুদ্ৰিক পথ।
৯) অন্য দেশৰ অধিকাৰ উপেক্ষা কৰিব নোৱাৰি — ইৰান আৰু ওমানৰ অধিকাৰ থাকিলে আমেৰিকাই একপক্ষীয়ভাৱে সেই অধিকাৰ বাতিল কৰিব নোৱাৰে।
১০) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তিৰ প্ৰশ্ন আছে — সমুদ্ৰৰ অধিকাৰ আৰু নৌ-যাতায়ন বহু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নিয়মৰ অধীনত পৰে।
১১) UNCLOS-ৰ নিয়ম প্ৰাসংগিক — হৰমুজৰ দৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নৌ-পথৰ বাবে UNCLOS-ত transit passage-ৰ ব্যৱস্থা আছে।
১২) ইৰানেও দাবী নাকচ কৰিছে — ইৰানৰ পক্ষই হৰমুজৰ ওপৰত আমেৰিকাৰ “total control” দাবী প্ৰত্যাখ্যান কৰিছে।
১৩) ওমানৰ অংশও আছে — হৰমুজ কেৱল ইৰানৰ সৈতে জড়িত নহয়; ওমানৰ territorial waters-ও ইয়াত আছে।
১৪) বিশ্বৰ আন দেশৰ স্বাৰ্থ জড়িত — বহু দেশৰ তেল আৰু LNG জাহাজ এই পথৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল।
১৫) বিশ্ব বাণিজ্যৰ পথ দখল কৰিলেই মালিক হোৱা নাযায় — কোনো দেশৰ সামৰিক শক্তিয়ে কোনো বাণিজ্যিক পথত প্ৰভাৱ পেলালেও তাৰ আইনী মালিকানা স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে সলনি নহয়।
১৬) মানচিত্ৰ প্ৰকাশ কৰাটো মালিকানাৰ প্ৰমাণ নহয় — ট্ৰাম্পে “NEW US Territory” বুলি মানচিত্ৰ প্ৰকাশ কৰিলেও সেইটো নিজে কোনো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত সীমা-চুক্তি নহয়।
১৭) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতিৰ প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে — ভূখণ্ডৰ দাবী বাস্তৱ আৰু আইনগতভাৱে কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক আৰু স্বীকৃতিৰ প্ৰশ্ন উঠে।
১৮) যুদ্ধ জিকিলেও মালিকানা স্বয়ংক্ৰিয় নহয় — কোনো সামৰিক সংঘাতত সাময়িকভাৱে অঞ্চল নিয়ন্ত্ৰণ কৰাটো আৰু স্থায়ী সার্বভৌমত্ব লাভ কৰাটো সম্পূৰ্ণ বেলেগ বিষয়।
১৯) এনে দাবীয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংঘাত বৃদ্ধি কৰিব পাৰে — ইৰানে ইতিমধ্যে ট্ৰাম্পৰ দাবী প্ৰত্যাখ্যান কৰিছে।
২০) সাৰকথা: “দাবী কৰা” “আইনগতভাৱে নিজৰ হোৱা”। হৰমুজ প্ৰণালীক আমেৰিকাৰ ভূখণ্ড কৰিবলৈ কেৱল ট্ৰাম্পৰ ঘোষণা যথেষ্ট নহয়; ইয়াৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন, সংশ্লিষ্ট দেশসমূহৰ অধিকাৰ আৰু সম্ভাব্য চুক্তি/স্বীকৃতিৰ প্ৰশ্ন সমাধান কৰিব লাগিব।
About The Author
